Im Memoriam: Impresivna karijera Branka Bilbije - prvog probnog pilota na MIG-29 van SSSR-a

(foto: https://udruzenjepvlps.org/)

Branko Bilbija(1947-2022) bio je general-major Vojske Srbije u penziji, opitni/probni pilot, instruktor letenja, načelnik Savezne uprave za kontrolu letenja (današnja SMATSA), glavni i odgovorni urednik časopisa AEROMAGAZIN, aktivni član više vazduhoplovnih udruženja, čuvar tradicije srpskog vazduhoplovstva.

Imao je impresivnu vazduhoplovnu karijeru, a u nastavku ćemo se prisetiti nekih od najznačajnijih delova iz njegovog života i rada. Kao jedan od najboljih, Branko Bilbija završava Pripremnu školu Vazduhoplovne vojne akademije (VVA) u Mostaru nakon koje upisuje VVA u Zadru. 

Posle završene vazduhoplovne vojne akademije raspoređen je na aerodrom Petrovac kod Skoplja odakle četiri godine kasnije, nakon završene preobuke za nadzvučni lovac MiG-21, odlazi na službu u Bihać. 1980. godine prelazi u Vazduhoplovni opitni centar RV i PVO (VOC), gde je za 11 godina službe prošao sve dužnosti - od opitnog/probnog pilota do načelnika. 

Bio je direktno uključen u evaluaciju i ispitivanje potencijalnih lovaca za potrebe vojske i tom prilikom obavljao informativne letove na avionima Miraž 2000 i MIG-29. Interesantan je podatak da je Branko Bilbija bio prvi pilot van SSSR-a koji je leteo na MIG-u 29, a na osnovu njegovog izveštaja ovaj tip vazduhoplova je kasnije i nabavljen za potrebe ratnog vazduhoplovstva. 

Početkom 1990-tih prešao je u Komandu ratnog vazduhoplovstva na mesto pomoćnika komandanta RV i PVO za letačke poslove, a zatim i načelnika odeljenja za vazdušnu podršku Komande RV. Kada je počeo rat na prostoru bivše SFRJ, Branko je postavljen za komandanta 5. operativne grupe RV i PVO sa sedištem u Banjaluci, koja je bila preteča Vazduhoplovstva i protivvazdušne odbrane Vojske Republike Srpske. 

Od 1993. godine, pa sve do penzionisanja 2001. godine, obavljao je dužnost načelnika (direktora) Savezne uprave za kontrolu letenja (današnja Kontrola letenja Srbije i Crne Gore „SMATSA“). Učestvovao je u odbrani SR Jugoslavije od agresije NATO-a. Tokom svoje pilotske karijere ostvario je desetine hiljada letova i hiljade sati naleta leteći na više od 35 različitih tipova dozvučnih i nadzvučnih vazduhoplova. 

Prvi je u SFRJ izveo komandovani kovit na “Orlu” i leteo nadzvučno na “Orlu”. Nakon penzionisanja, Branko Bilbija aktivno je učestvovao u radu udruženja i organizacija koje održavaju vazduhoplovnu tradiciju, bio recenzent knjiga sa vazduhoplovnom tematikom, a svoja stručna razmatranja i analize različitih događaja i tema iz vazduhoplovstva i šire delio je sa javnošću na poziv brojnih medija. 

Mnogi ljubitelji vazduhoplovstva pamtiće ga i po tekstovima objavljenim u popularnom časopisu AEROMAGAZIN čiji je bio glavni i odgovorni urednik. Nosilac je više vojnih i civilnih odlikovanja i priznanja. Udruženje penzionisanih letača i padobranaca, čiji je bio član, objavilo je da je Branko Bilbija preminuo u subotu 13.8.2022. godine na Vojnomedicinskoj akademiji u Beogradu u 76. godini.

Fly from Niš / https://udruzenjepvlps.org/